- A.TR, eşyanın Türkiye ve AB gümrük birliğinde serbest dolaşımda olduğunu kanıtlar. Menşe kanıtı değildir.
- AB'ye giden sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinde A.TR kullanılır.
- AB'ye giden temel tarım ürünleri, kömür ve çelik ile STA ortaklarına giden sevkiyatlarda EUR.1 ya da menşe beyanı kullanılır.
A.TR aslında neyi kanıtlar?
A.TR, Türkiye ile AB arasındaki gümrük birliği kapsamında bir dolaşım belgesidir. Eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir ve AB'ye gümrük vergisi olmadan girişini sağlar. Eşyanın nerede üretildiğine dair bir şey söylemez; bu yüzden A.TR'yi menşe kanıtı olarak kullanmak, karşı taraf gümrüğünün fark edeceği bir hatadır.
Kapsamı sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleridir. Temel tarım ürünleri ile kömür ve çelik ürünleri gümrük birliğinin dışındadır ve tercihli menşe kurallarına tabidir.
EUR.1 neyi kanıtlar?
EUR.1 tercihli menşe belgesidir. Eşyanın bir anlaşmanın menşe kurallarını karşıladığını gösterir, böylece alıcı indirimli ya da sıfır vergiden yararlanır. Türkiye bunu STA ortaklarıyla ve AB ile tarım ve kömür çelik ürünlerinde kullanır. 6.000 avroya kadar olan sevkiyatlarda ihracatçı EUR.1 yerine ticari belge üzerine menşe beyanı yazabilir.
Karar tablosu
| Varış | Eşya | Belge |
|---|---|---|
| Avrupa Birliği | Sanayi ya da işlenmiş tarım ürünü | A.TR |
| Avrupa Birliği | Temel tarım ürünü, kömür ve çelik | EUR.1 ya da menşe beyanı |
| Pan Avrupa Akdeniz ortağı | Hepsi | EUR.1 ya da menşe beyanı |
| Diğer STA ortağı | Hepsi | Anlaşmaya göre değişir |
| Ticaret anlaşması yok | Hepsi | Genel menşe şahadetnamesi, vergi avantajı yok |
Kim düzenler, kim onaylar?
A.TR formlarını TOBB, TİM ve TESK bastırıp dağıtır. İhracatçı belgeyi MEDOS'ta elektronik olarak düzenler, oda ya da ihracatçı birliği onaylar, son vizeyi gümrük verir. 1 Mayıs 2024'ten beri AB'ye ihracatta A.TR'nin gümrük vizesi ıslak imzalıdır; EUR.1 ve menşe şahadetnamelerinde ıslak imza aranmaz.
Dayanak, 23 Mayıs 2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve en son 1 Ağustos 2024'te değiştirilen Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) Seri No 148'dir.
En sık gördüğümüz hatalar
- AB'ye giden çelik ya da temel tarım ürününe A.TR düzenlemek.
- AB dışındaki bir STA ortağına, hiçbir etkisi olmayan A.TR göndermek.
- Alıcı menşe istediğinde A.TR'yi menşe kanıtı gibi sunmak.
- Belgedeki alıcı bilgisinin fatura ve CMR ile birebir uyuşmaması.
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kurallar değişir; işlem yapmadan önce gümrük müşavirinizle ve güncel mevzuatla teyit edin.